Proteus-1

Proteus elektronik devrelerin simülasyonu, baskısı ve şematik şekilde tasarlanmasını sağlayan bir programdır. Genel olarak ISIS ve ARES olarak iki farklı programdan oluşmaktadır. İhtiyaç doğrultusunda devre çizimi yapılabilir. Devre analizi için ISIS kullanılır. ARES üzerinde ise baskı devre çizimi sağlanır. Elektrik-elektronik ve birçok mühendislik için oldukça kullanışlı bir yazılımdır.

1.Programın Çalıştırılması

Programı açtığımız zaman bizi aşağıdaki gibi bir ekran karşılar.

Kendimizi detaylarda çok boğmadan hemen bir proje oluşturup basit bir devre kurulumu gerçekleştirelim. Bunun için New Project kısmına tıklayarak çıkan ekranda projemize bir isim verdikten sonra proje taslağımız açılana kadar ileri butonuna basalım. Buralarda ki diğer kısımlarla şu an için bir işimiz yok. Ben projeme Proteus adını verdim. Çıkan pencerelerden next'e tıklayarak en son finish butonuna tıkladık ve proje taslağımıza ulaştık. İsteyen aşağıdaki resimdeki gibi projenin adını ve yolunu değiştirebilir.

Bizi aşağıdaki gibi bir ekran karşılıyor.

Aşağıda ki resim Proteus'un Tutorial PDF dosyasından alınmıştır.

• Burada ki büyük alan Düzenleme Penceresidir ( Editing Window ). Bu pencerede devre çizimleri elemanlar yerleştirilerek ve birbirine kablo ile bağlanarak yapılır.
• Sol üst taraftaki genel bakış penceresi ile ( Overview Window ) elemanların şekillerine göz atabiliriz. Onun haricinde bir eleman seçili değilse bütün çizimin bir genel bakışını gösterir.
• Genel bakış penceresinde mavi çizgiler mevcut kağıt boyutlarının sınırını belirler.
• Yeşil çizgiler ise mevcut düzenleme penceresinin alanını gösterir.
• Yukarda bahsettiğim gibi eğer nesne seçici ( Object Selector ) bölmesinden bir eleman seçersek genel bakış penceresinde bu elemanı öngösterimleriz

Yakınlaştırma

Şematik alanlarını yakınlaştırmanın ve uzaklaştırmanın birkaç yolu vardır: 

• Fareyi yakınlaştırmak ve uzaklaştırmak istediğiniz yere doğrultun ve orta fare düğmesini döndürün (yakınlaştırmak için ileri ve uzaklaştırmak için geri kaydırın).
•  Fareyi yakınlaştırmak veya uzaklaştırmak istediğiniz yere getirin ve sırasıyla F6 veya F7 tuşlarına basın. 
• SHIFT tuşunu basılı tutun ve yakınlaştırmak istediğiniz alanın etrafındaki farenin sol tuşuyla bir kutuyu dışarı sürükleyin. Buna Shift Zoom diyoruz. 
• Araç çubuğundaki Yakınlaştır, Uzaklaştır, Tümünü Yakınlaştır veya Alanı Yakınlaştır simgelerini kullanın.

Yakınlaştırma Simgeleri Tüm çizimi görüntülemek için herhangi bir zamanda F8 tuşu kullanılabilir. Shift Zoom ve orta fare zoom teknikleri de Genel Bakış Penceresi üzerinden kullanılabilir. Yani, fareyi Genel Bakış Penceresi üzerine konumlandırabilir ve orta fare düğmesini döndürebilir veya şematik bir alan içinde veya dışında gezinmek için Shift Zoom'u kullanabilirsiniz.

KAYDIRMA

• Yakınlaştırmada olduğu gibi, düzenleme penceresinde kaydırmak için bir dizi seçenek vardır. Track pan moduna girmek için orta fare düğmesine tıklayın. Bu, şemayı tüm sayfanın alındığı ve siz fareyi hareket ettirdikçe hareket edeceği bir moda sokar. İzleme pan imleci bu moda ne zaman girdiğinizi gösterecektir. Track pan modundan çıkmak için tekrar fareye sol tıklayın. 
• Düzenleme Penceresini yukarı, aşağı, sola veya sağa basitçe 'kaydırmak' için, fare işaretçisini Düzenleme Penceresinin istenen bölümünün üzerine getirin ve F5 tuşuna basın. 
• Yukarı, aşağı, sola veya sağa kaydırmak için SHIFT tuşunu basılı tutun ve fareyi Düzenleme Penceresinin kenarlarına vurun. Biz buna Shift Pan diyoruz.
•  Düzenleme Penceresini çizimin tamamen farklı bir bölümüne taşımak isterseniz, en hızlı yöntem Genel Bakış Penceresindeki yeni alanın ortasına işaret etmek ve sola tıklamaktır. 
• Araç çubuğundaki Kaydırma Simgesini kullanın

Yukarıdaki izleme kaydırma yöntemini kullanırken fare tekerleğini döndürerek de yakınlaştırıp uzaklaştırabileceğinizi unutmayın. Bu nedenle, orta fare düğmesini tıklayarak sayfayı alın ve fareyi hareket ettirerek sayfayı hareket ettirin ve farenin orta düğmesini çevirerek sayfayı yakınlaştırın. Sayfayı 'bırakmak' ve izleme kaydırma modundan çıkmak için sol tıklayın.

Proteus'ta navigasyona alışmak için birkaç dakika ayırmaya değer - sonuçta bu, gerçekleştireceğiniz en yaygın işlemlerden biridir. Özellikle orta fare düğmesini hem izleme kaydırma hem de yakınlaştırma için kullanmayı öğrenmek, şematik tasarım sırasında size zaman kazandıracaktır.

Görünüm menüsündeki Izgara komutu kullanılarak veya ızgarayı 'noktalar', 'çizgiler' veya 'kapalı' arasında değiştirmek için 'G'ye basılarak veya araç çubuğundaki Izgara Simgesine tıklayın. Izgara, bileşenlerin ve kabloların sıralanmasına yardımcı olur ve boş bir ekrandan daha az göz korkutucudur. Izgara noktalarını veya çizgilerini görmekte zorlanıyorsanız, monitörünüzde kontrastı biraz ayarlayın (varsayılan olarak ızgara açık gri olarak görüntülenir) veya Şablon menüsündeki Tasarım Varsayılanlarını Ayarla ile renklerini değiştirin.

Genel Bakış Penceresinin altında, aygıtları, sembolleri ve diğer kitaplık nesnelerini seçmek için kullandığınız Nesne Seçici (bazen 'parça kutusu' olarak da bilinir) bulunur. Daha sonra Nesne Seçici'yi kullanmaya daha fazla alışacağız.

Son olarak, ekranın alt kısmında, uygun olduğunda fare işaretçisinin koordinatlarını okuyan koordinat ekranı bulunur. Bu koordinatlar 1 bin birimdir ve başlangıç ​​noktası çizimin merkezindedir.

Proteus'un tüm simge araç çubuklarını yeniden konumlandırmanıza ve ayrıca Nesne Seçici/Genel Bakış Penceresini taşımanıza/yeniden boyutlandırmanıza izin verdiğini unutmayın. Ancak, bu belgelerin varsayılan konumlarındaki tüm donatılara ve pencerelere atıfta bulunduğunu unutmayın.

2.Elemanların Eklenmesi

Biz programı açtık ve şu an ne yapacağımızı bilmiyoruz. En temel olarak bilmemiz gereken şey bir devre kuracağız, önce bize devre elemanları lazım bunları nasıl elde edebiliriz?

-Devre elemanlarını kullanabilmek için onları sol altta görülen devices kısmına eklememiz gerekiyor bunun için üç farklı yol var.

• DEVICES yazan kısmın yanındaki P harfine basarak Pick Devices penceresini açabilir ve kullanmak istediğimiz elemanın adını yazıp aratarak "ok" butonuna basıp ekleyebiliriz.
• Library menüsünden Pick Parts seçeneğine tıklayarak Pick Devices penceresini açabiliriz yine.
• Klavyeden P tuşuna basarak Pick Devices penceresini açabiliyoruz son olarak.

Çıkan Pick Devices penceresindeki keyword kısmına kullanmak istediğimiz elemanın adını yazarak ekliyoruz. Ben basit bir lamba, direnç ve pil devresi kuracağım. Kelimelerin İngilizcelerini bilmemiz gerekiyor, en azından google çeviri yardımıyla İngilizcelerini bulup aratabilirsiniz malesef Proteus'un Türkçe dil desteği bulunmuyor.

Sırasıyla kullanılacak elemanları aratıp ok butonuna basarak devices kısmına ekledik.

Pick Devices penceresinde iki kısmın kullanımı bilmek önemli olabilir. "Match whole words?" kısmını işaretlerseniz sadece aranan kelimenin eşleştiği aramaları gösterecektir. "Show only parts with models?" kısmı ise sadece proteusta simülasyonu yapılabilen elemanları seçmemizi sağlar.(her elemanın simülasyonu yapılamıyor :D)

Şimdi eklemek istediğimiz elemana tıklayıp mavi karenin içerisine sol tıklayarak konumlandırabiliriz. Kullanım olarak çok basit bir mantığı vardır elemanı sol tıkla yerleştirdikten sonra + ve - tuşları ile yönlerini ayarlayabilir veya elemanın üzerine sağ tık yaparak açılan menüden yönünü değiştirebiliriz ve ek olarak yukarıdaki görselde devices penceresinin sol üstündeki oklar ile elemanın başlangıçta ki yerleşim yönünü belirleyebiliriz.(elemanı ne zaman devrenize eklemek isterseniz o yönde gelecektir)

3.Devrenin Kurulması

Devre kurulumu oldukça basit aşağıdaki videoda devrenin kurulması, bağlantılarının yapılması ve devre elemanlarının yönlerin ayarlanması gösterilmiştir.

Videoda ilk olarak elemanlar yerleştirildi, sonrasında + ve - tuşları ile yönlerini değiştirdim. İkinci olarak elemanın üzerine sağ tıklayarak yönünü değiştirdim ve devices kısmında ki oklar yardımıyla başlangıç yönünü belirledim. Elemanların özelliklerini değiştirmek için üzerlerine iki kez tıklayabilir ya da sağ tık yaparak edit properties seçeneğini seçebiliriz. Son olarak simülasyonun çalışması için sol alttaki run butonuna basıyoruz durdurmak için stop butonuna basıyoruz.

Not: akım yönlerinin simülasyonda gözükmesi ve voltaj değişimlerinin renkli olarak gözükmesi için

aşağıdaki yöntemi uygulayınız.

System >> Set Animation Options  kısmında ki Show Wire Voltage by Color? ve Show Wire Current With Arrows? seçeneklerini işaretleyiniz.

Buradaki bilgiler işinize yaradıysa ne mutlu bana.

Bir sonraki yazımızda görüşmek dileğiyle...